Balkan Sunflowers - Volunteers for Social Reconstruction

Children Do Learn the Lessons of their Parents

A few days ago at an Iftar gathering in Shtime, the conversation following the meal was about education. We talked about the need for education and the challenges that people face in these very difficult economic times.  People were grateful that the government now distributes most primary school textbooks; at the same time, some said they had no money for secondary school books or materials. They did not know how to send their children onward in school.

I have been fortunate. The circumstances of my life, growing up in a stable period in the United States, had challenges, but I never had to worry about the money for schoolbooks or feel ashamed of the clothes I wore to school. Listening to the conversation, I remembered one of my parents’ lessons to me. The memory reminded me that the lessons parents teach their children happen not only in the way they correct them, but in how they speak with a neighbor, in the time they give them in football or a walk in the woods, in the questions they ask about their school or their day’s experience, and in the stories they tell them.

A story my parents told us kids was as short as the few words that will record it here. But it meant a lot to me then, as it does now. So simple.  My great grandfather, they told us, was a fruit seller. He had a small two wheeled cart, that he pushed himself. He sold fruit in the market. It was the fruit that was too poor to sell that made it home. Their son, my grandfather, Abraham, was a smart boy and they encouraged him. And this is the kernel of the story, the theme my parents wanted me to understand: he would go without eating, he would use his food money for books. My parents did not have to say – so that we, his children and grandchildren, would not have to make that choice. My grandfather, the fruit seller’s son, became a doctor.  Perhaps it was because my grandfather had a twinkle in his eye, freedom in his laughter, and steel in his spine, and we loved him so, that this little tale affected me.

Perhaps it is also that the stories our parents tell us are life-changing.  They will change us – making us stronger and better, or otherwise. Many believe that in today’s world the parents’ influence is overwhelmed by television, school, internet, and friends, even that parents are helpless compared to these other influences. I argue that it does not have to be so. If parents read to their 5 year-old it will have much more influence than anything the child may see on television. The parents and child are connected heart to heart; the child and television are not. If parents take their 3 year-old to the market and point out the names of the different items and maintain a dialogue about what they see, what letters the different words begin with, what is healthy or not, it will mean far more for that child than a dozen other influences. Children respond to the values of their parents. If those values are represented to children by encouragement and support, by reading aloud, and reading together, by asking questions and telling stories, by justice and respect, the child will far more likely take on those values.  There are no guarantees – but there are probabilities.

Research reveals some powerful lessons for all of us about education. Some examples:

• Intelligence (IQ) is only partially genetic. It grows with mental exercise and falls with mental laziness.
• More hours in school, with dedicated teachers, is like a guarantee for children of more success in life, better income, and more satisfaction.
• Children who read through the summer school holidays make much more rapid progress in school than children who do not.
• Books in the home, and parental encouragement to read and learn, powerfully affects children.

Children listen to us even if they seem to be turned the other way. Our lessons can be powerful help to them along their paths of growing up, if we choose to make them so.

Fëmijët reagojnë sipas vlerave të prindërve të tyre 

Disa ditë më parë në një ndejë iftari në Shtime, gjatë ushqimit u zhvillua një bisedë për arsimimin. Biseduam për nevojën e arsimimit si dhe sfidat që njerëzit kanë në këto kohë të vështira ekonomike. Njerëzit aty ishin të mirënjohës që tani qeveria ka shpërndarë shumicën e teksteve për shkollë fillore; në të njëjtën kohë disa thanë se nuk kanë para për libra ose material tjera të shkollës së mesme. Nuk dinin si ti dërgojnë fëmijët e tyre më tutje në shkollë.

Unë kam qenë me fat. Rrethanat e jetës sime, rritur në një periudhë stabile në Shtete të Bashkuara, kam pasur sfida por kurrë nuk jam brengosur për blerjen e librave shkollor ose  ndjerë i turpëruar për veshjen që kisha në shkollë. Duke ndjekur bisedën, mu kujtua një nga mësimet e prindërve të mi. Kujtimi më zgjoj të mendoj se mësimet që prindërit ju mësojnë fëmijëve të tyre jo vetëm që përmirësojë ata, por edhe se si të flasim me fqinjë, në kohën që ju japin për football, ose një ecje nëpër drunj, në pyetjet që ju bëjnë për shkollën ose përvojën ditore, dhe tregimet që ju rrëfejnë atyre.

Një tregim të shkurtë që më rrëfyen prindërit e mi është do ta përdor këtu. Ky tregim kishe shumë rëndësi për mua në atë kohë, siç ka edhe tani. Shumë e thjeshtë. Stërgjyshi im, na tregonin, kishin qenë shitës i pemëve. Kishte një karrocë të vogël dy-rrotëshe, që e tërhiqte vetë. Ai shiste pemë në treg. Ishin pemët që ishte shumë e varfër për tu shitur që e bënë atë shtëpi. Djali i tij, gjyshi im, Abrahami, ka qenë një djalosh i zgjuar dhe e inkurajuan atë. Dhe kjo është thelbi i tregimit, temën që prindërit e mi donin unë ta kuptoj: ai do të shkonte i uritur, parat e tij do ti përdorte për të blerë libra. Prindërit e mi nuk kanë pasur të na thonë – që ne, fëmijët dhe nipat e tyre, nuk do ta bënim atë zgjedhje. Gjyshi im, djali i shitësit të pemëve, u bë doktor. Ndoshta kjo ka ndodh sepse gjyshi im ka pasur shkëlqim në syrin e tij, lirinë në qeshjen e tij, dhe çelikut në shpinë e tij, dhe kështu e donim atë, ky tregim i shkurt më ka prekur mua.

Ndoshta është ashtu se tregimet që na rrëfejnë prindërit na ndryshojnë jetën. Ato do të na ndryshojnë neve – duke na bërë më të fortë dhe të mirë, ose të kundërtën. Shumë  besojnë se në botën e sotme ndikimi i prindërve është tejkaluar nga televizioni, shkolla, internet, shokët, aq larg sa që as prindërit nuk futen në këtë krahasim. Unë argumentoj se nuk duhet të jetë kështu. Nëse prindërit ju lexojnë një pesë-vjeçari do të kenë shumë më shumë ndikim se sa fëmija që mund të shikojë në televizion. Prindërit dhe fëmijët janë të lidhur përzemërsisht, ndërsa fëmija dhe televizioni nuk janë. Nëse prindërit marrin fëmijën e tyre tre-vjeçar dhe i tregojnë emrat e artikujve të ndryshëm dhe zhvillojnë një dialog për atë që shohin, me çfarë germash fillojë fjalët e ndryshime, çfarë është e shëndosh dhe çfarë jo, do të thotë shumë më shumë për fëmijën se sa shumë forma tjera të ndikimit. Fëmijët reagojnë sipas vlerave të prindërve të tyre. Nëse këto vlera janë bartur tek fëmijët me inkurajim dhe përkrahje, duke lexuar me zë dhe së bashku, duke bërë pyetje dhe rrëfyer tregime, përmes drejtësisë dhe respektit, fëmija do të ketë shumë mundësi ti marr këto vlera. Nuk ka garanti – por ka probabilitet.

Kërkimet nxjerrin disa mësime të fuqishme për të gjithë ne lidhur me arsimimin. Disa shembuj:

• Inteligjenca (IQ) është pjesërisht gjenetike. Ajo rritet me ushtrim mental dhe bie me përtaci mentale.
• Më shumë orë në shkollë, me mësues të përkushtuar, është një garanti për fëmijët  të kenë jetë më të suksesshme dhe të hyra më të mira, si dhe më shumë kënaqësi.
• Fëmijët që lexojnë gjatë pushimeve verore arrijnë përparim më të shpejtë në shkollë se fëmijët që nuk e bëjnë këtë.
• Librat në shtëpi, dhe inkurajimi i prindërve për të lexuar dhe mësuar, fuqimisht ndikojnë tek fëmija.

Fëmijët na dëgjojnë edhe kur e kanë kokën e kthyer anash. Mësimet tona mund të jenë lehtësime të fuqishme për ta përgjatë rrugëtimit të tyre të rritjes, nëse zgjedhim të bëjmë atë.